Aby zapisać się na listę naszego newslettera, prosimy podać swój adres email:

 

Wyszukiwarka e-Polityki :

 

Strona Główna  |  Praca  |  Reklama  |  Kontakt

 

   e-Polityka.pl / Artykuły - Świat / Europa Środkowa i Wschodnia / Świat 2005: Europa Środkowa i Wschodnia               

dodaj do ulubionych | ustaw jako startową |  zarejestruj się  

  ..:: Polityka

  ..:: Inne

  ..:: Sonda

Czy jesteś zadowolony z rządów PO-PSL?


Tak

Średnio

Nie


  + wyniki

 

P - A - R - T - N - E - R - Z - Y

 



 
..:: Podobne Tematy
08-11-2007

 

25-09-2007

 

24-02-2006

 

23-12-2004

 

29-12-2003

 

+ zobacz więcej

Świat 2005: Europa Środkowa i Wschodnia 

01-01-2006

  Autor: Michał Protaziuk

Rok 2005 nie był tak przełomowy dla Europy Środkowej jak rok 2004. W tamtym roku siedem państw z tej części kontynentu wstąpiło do Unii Europejskiej, a na Ukrainie wybuchła „Pomarańczowa Rewolucja”. Te dwa wydarzenia warunkowały wydarzeniami z tego roku. Państwa Unii Europejskiej zaangażowały się w sprawy wspólnoty (Traktat Konstytucyjny, budżet), a Rosja i Białoruś żyły w strachu przed nowymi ogniskami rewolucji. W tym roku odbyły się też w większości krajów wybory, bądź to parlamentarne bądź samorządowe. Ogólnie rok ten przebiegał spokojnie, państwa te nie zostały dotknięte zamieszkami jak we Francji, ani problemami z gospodarką jak w Niemczech. Można powiedzieć że ten rok był udany dla państw tego regionu.

 

 

Uwaga: Artykuł powstał jeszcze w grudniu, stąd pod pojęciem "ten rok" autor rozumie rok 2005.

Albania
     
Głównym wydarzeniem w Albanii tego roku były wybory parlamentarne. Sam ich przebieg i liczenie głosów obił się szerokim echem na świecie. Ogłoszenie wyników zajęło tydzień. W jednej z komisji wyborczych, wśród jej członków, wybuchła kłótnia, która zakończyła się śmiercią jednego z nich. Następnie już po głosowaniu komisje wyborcze w których zasiadali członkowie dwóch rywalizujących partii: socjalistów i demokratów uniemożliwiali przeliczenie głosów. Stosując obstrukcje lub wcale nie przychodząc na liczenie. W czasie zabaw powyborczych zdarzały się przypadki morderstw na członkach konkurencyjnych partii. Te wybory zdecydowanie nie pomogły Albanii w negocjacjach z Unią Europejską o stowarzyszeniu. W końcu wygrała je Partia Demokratyczna, Salego Berishy. Lidera opozycji 1990 roku ale i  tego, który pogrążył Albanie w kryzysie w 1997 roku. Został we wrześniu premierem po prawie dwumiesięcznym kryzysie politycznym.  Na razie Albanie czeka długa droga do wyjścia recesją oraz walka z mafią i korupcją. Te właśnie plagi gnębią Albanie od 1990 roku i gnębiły ją w 2005 roku.

Białoruś 

Rok 2005 to na Białorusi kolejny rok wzmacniania reżimy Aleksandra Łukaszenki. Głównym motorem jego działań były obawy o powtórzenie się scenariusza z Kijowa i drugiej „Pomarańczowej Rewolucji” . Zamknięto większość niezależnych gazet, które jeszcze istniały. Aresztowano wielu opozycjonistów i znów dochodziło do morderstw politycznych. Udało się przeprowadzić zjazd opozycyjnych partii które wybrały wspólnego kandydata na przyszłoroczne wybory prezydenckie. Został nim Aleksander Milienkiewicz. Jest to kolejny krok do konsolidacji opozycji i możliwości obalenia dyktatora. 

Głośna w Polsce była sprawa  Związku Polaków na Białorusi. Łukaszence udało się przejąć nad nią kontrole. Zorganizował nielegalny zjazd delegatów, którzy odwołali szefa związku Angelike Borys. Wybrali natomiast posłusznym reżimowi, Tadeusza Kruczkowskiego. Można było przeczytać o tym szeroko w prasie polskiej. 

Bośnia i Hercegowina
       
W Bośni i Hercegowinie, państwie zarządzanym przez wysokiego komisarza ONZ, ten rok był trudny. Zaczął się niefortunnie gdyż nie udał się zorganizować  wyborów do parlamentu republiki przez co stary parlament musi działać po zakończeniu swojej kadencji (szczyt marzeń Polskich polityków). Kraj ten cały czas rozdzierany jest konfliktami między Bośniakami, Serbami a Chorwatami. 1 marca jest świętem narodowym Bośni i Hercegowiny, w tym roku obchodzili go tylko Bośniacy bo inne narodowości je bojkotują. Świadczy o tym też m.in. sytuacja w wojsku gdzie rekruci narodowości Serbskiej odmówiła przysięgi na wierność państwu, a hymn wygwizdała. Cały czas w Bośni szuka się zbrodniarzy wojennych jak Radovana Karadżicia, na razie w tym roku udało im się złapać jego syna.

Jednak Bośnia i Hercegowina ma też parę powodów do radości. M. in. udało im się w listopadzie spełnić warunki do rozpoczęcia rozmów z Unia Europejską. Co jest dobrym znakiem stabilizacji kraju i może być zapowiedzią lepszych czasów.

 Bułgaria

Ten rok był bardzo dobrym rokiem dla Bułgarii. 11 maja parlament ratyfikował traktat akcesyjny do Unii Europejskiej i wstąpi do niej z dniem 1 maja 2007 roku. Co może być momentem przełomowym w historii Bułgarii. Gdyż po raz pierwszy w historii będzie miała okazje do szybkiego rozwoju i niezależności. Do tego Bułgaria podpisała porozumienie z Grecja i Rosją w sprawie budowę wielkiego rurociągu przez Morze Czarne. Zapewni on dostawy ropy na poziomie 10 mln ton ropy rocznie. Zapewni to Bułgarii bezpieczeństwo energetyczne.
 
W tym rok odbywały się też wybory parlamentarne zwyciężyła lewicowa Koalicja na rzecz Bułgarii (KB) zdobywając 31,18 proc. głosów, Ruch Narodowy Symeona II (NDSW) - 19,91 proc., Ruch na rzecz Praw i Swobód (DPS) - 12,44 proc., a nacjonalistyczna formacja Ataka - 8,22 proc. Dotychczasowa partia rządząca z Symeonem II jako premierem wybory przegrała ale lider socjalistów Staniszew miał wielkie trudności ze sformowaniem rządu ze względu na niekorzystne proporcje partii w parlamencie. W końcu dopiero w dwa miesiące po wyborach Staniszew zbudował stabilny rząd. Jednym z jego obietnic wyborczych było wycofanie wojsk z Iraku co też Bułgaria uczyniła w tym roku. Koniec roku stanął pod znakiem strajków nauczycieli i obaw przed ptasią grypa. 

 Chorwacja

Chorwacja rozpoczęła rok od wyborów prezydenckich w których na druga kadencje został wybrany Stipe Mesić. Następnie przez cały rok trwało napięcie między Unią Europejska a Chorwatami w sprawie generała Ante Gotoviny. Dla Unii jest on zbrodniarze wojennym a dla Chorwatów bohaterem który odbił Serbii Kraine. Przez cały rok konflikt wzburzał ludnością Chorwacji. Jesienią generał został schwytany na Wyspach Kanaryjskich  i stamtąd przetransportowany do Madrytu. Wywołało to niepokoje w Chorwacji i oskarżenia wobec polityków ale też ułatwi temu państwu negocjacje z Unia Europejską.

 Czechy
 
W tym roku wiele się działo na Czeskiej scenie politycznej. Zaczęło się od skandalu z Czeskim premierem  Stanislavem Grossem. Nie umiał on wytłumaczyć skąd on i jego żona mieli pieniądze na zakup luksusowych samochodów i nieruchomości.  Doprowadziło to do rozpadu koalicji i dymisji premiera. Nowym został premierem w koalicji socjaldemokratów i liberałów został Jirzi Paroubek. Ten też jednak był zamieszany w aferę. Okazało się że szef jego gabinetu Zdenek Doleżel jest zamieszany w skandal korupcyjny, ten sam co były premier Gross. Doleżal został zwolniony ze swojej funkcji a prokuratura postawiła mu zarzuty. Ta wielka afera nie tylko doprowadziła do upadku tych dwóch polityków ale i wielkiego wstrząsu wewnątrz socjaldemokratów Czeskich.   

Koniec roku to sprawa dwóch nowych ustaw wiążących się ze strefą intymną. Pierwsza dotyczyła legalizacji prostytucji, została jednak odrzucona. Druga ustawa przeszła co spowodowało że Czechy zostały pierwszym krajem w Europie Wschodniej, który zalegalizował związki homoseksualne.

Estonia

W Estonii rok upłynął pod znakiem rozwoju gospodarczego. W kwietniu bezrobocie spadło tam do poziomu 3.7% co można uznać za jego brak. Przez cały poprzedni rok istniało napięcie na linii Unia – Estonia w sprawie praw mniejszości rosyjskiej w tym kraju. Sama Rosja skarży się na złe traktowanie obywateli pochodzenia rosyjskiego.Pod koniec roku w czasie sławnej bitwy o budżet Estonia krytykowała propozycje brytyjskie a ostateczny projekt budżetu nie został tam przyjęty zbyt przychylnie. Nie przeszkodziło to jednak parlamentowi w przyjęciu unijnej konstytucji.

W kraju rok minął spokojnie, tylko w marcu niespodziewanie został zdymisjonowana pani Minister Spraw Zagranicznych Kristiina Ojuland  za kłótnie z premierem. Natomiast dobrym pomysłem było wprowadzenie w tym roku w Estonii głosowania w wyborach lokalnych przez Internet.

Kosowo

Sytuacja w Kosowie w tym roku, jak w zeszłym,  była niestabilna. Ciągle dochodzi tam do walk ludności Albańskiej i Serbskiej. Serbowie w większości uciekli już do Serbii jednak istnieją jeszcze enklawy zamieszkały tylko przez nich. W tym roku społeczności międzynarodowej nie udało się rozwiązać problemu tego regiony. O skali kłopotów związanych z Kosowa świadczy że  jego premier Ramush Haradinaj jest oskarżony o zbrodnie wojenne.

Litwa

Początek roku na Litwie był rokiem skandali.. Zaczęło się od programu sylwestrowego w którym wystąpił esesman śpiewający o bratnich armiach Litwy i Niemiec. W Rosji i Polsce wywołało to liczne protesty. Następnie po dwóch tygodniach wybuchł kolejny skandal, tym razem lustracyjny gdy wyszło na jaw że wysoko postawieni ludzie z Ministerstwa Spraw Zagranicznych byli członkami rezerw KGB. W kwietniu w Internecie została opublikowana lista członków rezerw KGB, na której znalazło się wiele znanych nazwisk min szef wywiadu wewnętrznego Litwy i były Minister Spraw Zagranicznych.

Koniec roku to kolejna afera. Tym razem jej główna bohaterka jest żona premiera Algirdas Brazauskas, która zakupiła sprywatyzowany hotel. Koalicja rządząca uniemożliwiła utworzenie komisji śledczej, ale prokuratura zaczął badać sprawę. Nie zapowiada się jednak żeby zostało rozwiana do końca tego roku.

Łotwa

Kolejny rok na Łotwie upłynął pod znakiem konfliktów z Rosją. Już nie tylko chodzi o dyskryminowanie mniejszości Rosyjskiej, którzy stanowią jedną trzecią populacji kraju, ale też i o obchody sześćdziesięciolecia zakończenia wojny. Łotwa jak i pozostałe państwa bałtyckie odmówiły udziału w obchodach w Moskwie ale i zażądały uznania krzywd które wyrządzili Rosjanie po zakończeniu wojny. W kwietniu i maju doprowadziło to do silnego napięcia  na linii Rosja- kraje nadbałtyckie. W końcu jednak prezydent tego kraju zgodził się przyjechać. Kolejne dwa ważne wydarzenia to wybory samorządowe w których wygrała centroprawica, oraz ratyfikowanie przez Łotwę Unijnej Konstytucji.

Mołdawia

W Mołdawii dobyły się w tym roku wybory parlamentarne w których jak przed czterema laty wygrali komuniści. Trzeba zaznaczyć, że to komuniści pro zachodni i antyrosyjscy. Zdominowany przez nic parlament wybrał na druga kadencje Vladimira Voronina. Antyrosyjskie nastawienie władz kraju spowodowało odwet Rosji, w postaci podwyżek centy za elektryczność, a po odmowie wyłączeniu jej w całym kraju. Dla Mołdawii był to kolejny rok wzrostu gospodarczego ale i kolejny rok konfliktu o Naddniestrze, który do dziś nie został rozwiązany.

Rosja

Rok 2005 Rosjanie przywitali z obawami. Był to rok dalszego umacniania się ekipy Putina i walki z opozycją. Zakazano finansowania NGO’s z źródeł zagranicznych i wprowadzona nad nimi nadzór państwa. Stworzono organizacje młodzieżową „Nasi” która stała się jednocześnie młodzieżówka Kremla jak i bojówkami do rozbijania manifestacji. Doszło do tego że zebrania niektórych partii są rozbijane przez agentów Kremla. W maju tego roku na karę osiem lat więzienia został skazany były szef Jukosu, Michaiła Chodorkowskiego. Ma to być przykład dla oligarchów żeby nie mieszali się do polityki.

Ten rok to tez ciąg dalszy walk na Kaukazie. Znów na terenie Rosji dochodziło do zamachów terrorystycznych ale w marcu wojska rosyjskie odniosły sukces zabijając przywódcę partyzantów Asłana  Maschadowa. Jednak już pod koniec roku doszło do nowych ataków na wojska rosyjskie w Czeczenii i w innych republikach zakaukaskich.

Wzrost cen gazu i ropy spowodował ze Kreml otrzymał nowa broń do walki o wpływy. Gazowy odwet był stosowany wobec Ukrainy i Mołdawii, gdy rządy tych krajów stały się wyraźnie antyrosyjskie. W tym roku surowce stały się dobrą karta przetargową w relacjach rosi z innymi krajami. Świadczy o tym rozpoczęcie budowy gazociągu z Rosji do Niemiec omijającego Polskę. Większe ceny to też większe dochody budżetu, dzięki którym Rosja przedterminowo zaczęła spłacać swoje zobowiązania.

W tym roku Rosja obchodziła sześćdziesięciolecie zakończenia wojny. Wielkie uroczystości odbyły się w Moskwie. Przyjechało na niego wiele głów państw w tym prezydent Kwaśniewski. Same obchody budziły wiele niezdrowych emocji w krajach nadbałtyckich i w Polsce. Polacy żalili się, że ich nie wymieniono w  gronie ofiar faszyzmu. Litwa Łotwa i Estonia chciały przeprosin za okupacje sowiecką. Wywołało to tylko napięcie w stosunkach z Rosją i złe wrażenie w opinii samych Rosjan. 

Ten rok to też rok kilku głośnych badań na temat społeczeństwa Rosyjskiego, które dowodzą że Rosja w niedalekiej przyszłości może się wyludnić. Udowodniono że 1% populacji Rosji jest zakażony wirusem HIV z którym prawie wcale się nie walcz. Do tego dochodzą wstrząsające doniesienia, że co roku dziesięć tysięcy rosyjskich kobiet ginie z powodu przemocy w rodzinie. Koniec roku to obawy przed ptasią grypa oraz napięcia na linii Polska –Rosja spowodowanymi zakazem importu polskiego mięsa.
    
Rumunia

1 stycznia 2005 roku ruszyła w Rumunii lustracja. Na szczęście dla tego kraju przebiega ona dosyć łagodnie. Niezbyt łagodnie natomiast prokuratura obchodzi się z byłym prezydentem tego kraju Iona Iliescu który jest oskarżany o tłumienie demonstracji studentów w 1990 roku. W kwietniu wybuchł wielki skandal gdy młoda zakonnica zmarła po przeprowadzeniu a niej egzorcyzmów przez mnichów prawosławnych. Koniec roku stal pod znakiem ptasiej grypy, której przypadki wykryto w  Rumunii.

Serbia i Czarnogóra

Ten rok to w tym kraju rok procesów i problemów. W lipcu skazano siedmiu morderców prezydenta Ivana Stambolicia, powiązanych z byłym dyktatorem Slobodanowi Miloszeviciowi. W grudniu 14 byłych serbskich żołnierzy zostało skazanych przez sąd w Belgradzie na kary do 20 lat więzienia za masakrę w chorwackim Vukovarze w 1991 roku. W tym samym rok rozpoczął się proces skorpionów – komanda, które mordowało Bośniaków w 1995 roku. 

W tym roku poważne kłopoty przeżywała Unia Serbii i Czarnogóry, już w lutym Czarnogóra zaapelowała o szybsze rozwiązanie związku obydwu państw.  Oderwanie Czarnogóry od Serbii i ogłoszenie niepodległości w maju 2006 r. zapowiedział w październiku premier Czarnogóry Milo Dziukanović. Pozwoli to Czarnogórze szybciej zintegrować się z reszta Europy.

Słowacja
 
Na Słowacji jak i w Rumunii zaczęła się w tym roku lustracja. Najbardziej jednak dotknęła ona nie polityków ale księży. Problem był tak duży, że episkopat tego kraju publicznie przeprosił Naród Słowacki za działalność księży. Krążyły tez listy podobne do naszej listy Wildsteina, która spowodowała wiele zamieszania w życiu politycznym Słowacji. Druga połowa roku to istna komedia parlamentarna. 

W Lipcu za sprawa afery korupcyjnej z rządu musiał odejść minister obrony, a za nim z partii ANO (liberałów którzy w koalicji z prawica rządzą) odeszło kilku posłów. Przez to rząd stał się mniejszościowy. Żeby pokazać że rząd musi ustąpić, to zamiast zgłosić wotum nieufności, parlamentarzyści przestali przychodzić na sesje parlamentu przez co nie mógł się w ogóle odbyć, bo nie było kworum. Pytanie o sens tych działań jest zbyteczne.Rozwiązaniem mają być przedterminowe wybory na wiosnę 2006 roku. W listopadzie odbyły się wybory w których zwyciężyła centroprawica.

Słowenia

Rok 2005 był dla Słowenii spokojnym rokiem. Parlament ratyfikował Unijną Konstytucje oraz zalegalizował związki homoseksualne. Pod koniec roku obudziły się w Słowenii upiory z przeszłości gdy związane z tamtejszymi jaskiniami, w których partyzanci Jugosłowiańscy mordowali Włochów. Stanowi to bolesny epizod w historii Słowenii.


Ukraina 
 
 W 2005 rok, Ukraina weszła odmieniona. Po Pomarańczowej Rewolucji odżyły nadzieje na demokratyzacje i rozwój kraju. Rozpoczął się okres rozliczeń z przestępstwami poprzedniej ekipy. Wznowiono śledztwo w sprawie zabójstwa opozycyjnego dziennikarza Gongadze czy sprawdzenia legalności prywatyzacji niektórych przedsiębiorstw. Oskarżono syna Kuczmy o nielegalne skupowanie majątku państwowego ale większych procesów nie było. Na Ukrainie w końcu jest prawdziwa demokracja ale ludzie są rozczarowani gdyż nie doczekali się poprawy warunków życia. Do tego sam obóz pomarańczowej rewolucji się we wrześniu rozpadł. 

Zaczęło się gdy szef administracji prezydenta Ukrainy Ołeksandr Zinczenko oskarżył najbliższe otoczenia prezydenta Wiktora Juszczenki o korupcję. Doprowadziło to do konfliktu z premier Julią Timoszenku i do jej dymisji ósmego września. Nowy premierem został Jurij Jechanurow, bliski współpracownik Juszczenki. Z powodu tych konfliktów rocznica Pomarańczowej Rewolucji nie była zbyt radosna. Na szczęście pod koniec roku Timoszenko i Juszczenko zaczęli łagodzić konflikt.

Przez cały rok Rosja starała się zdyskredytować Ukrainę i ukarać ją za oderwanie się z jej wpływów. Jedną z form nacisku była podwyżka cen gazy i ropy dla Ukrainy. W odpowiedzi Ukraina straszy podniesieniem opłat za użytkowanie Ukraińskich baz wojskowych przez Rosję.

Pod koniec roku Ukraina walczyła  z ptasią grypa i szykowała się do przyszłorocznych wyborów, w których faworytem jest Partia Regionów Wiktora Janukowicza

Węgry

Cały rok 2005 to rok teczek na Węgrzech.  Parlament przyjął ustawę o otwarciu archiwów Węgierskich Służb Bezpieczeństwa, ale trybunał Konstytucyjny uznał ją za nieważną. Po kraj krążyły listy z domniemanymi agentami.

W czerwcu parlament wybrał nowego prezydenta László Sólyom, który zastąpił Ferenca Mádla. Sólyom był kandydatem opozycyjnej partii Fidesz. Dobrym znakiem dla węgierskiej sceny politycznej było wspólne złożenie kwiatów na  pomnik poległych w rewolucji węgierskiej 1956 roku, przez polityków czterech partii zasiadających w parlamencie. Dotychczas Fidesz odmawiał wspólnego złożenia kwiatów z rządzącymi postkomunistami, ale za namową liberałów, zgodzili się z nimi pojednać w tej sprawie.

 
Rok 2005 minął bez ważniejszych wydarzeń. Był to rok rozwoju gospodarczego oraz coraz większej integracji z Unia Europejską. Niepokoi jednak znaczna ilość afer korupcyjnych i lustarcyjnych w tych krajach. Co może spowodować niestabilność polityczną w przyszłym roku. Natomiast dalsze wzrosty cen surowców może spowodować zahamowanie wzrostu gospodarczego.  Niestety w tym roku nie dało się rozwiązać najważniejszych problemów w tym rejonie świata: statusu Kosowa czy Naddniestrza, a przyszłoroczne odłączenie się Czarnogóry od Serbii może spowodować jeszcze większe problemu. Tak więc przyszły rok zapowiada się bardzo ciekawie.

 

  drukuj   prześlij na email

  powrót   w górę

Tego artykułu jeszcze nie skomentowano

Copyright by (C) 2007 by e-Polityka.pl - Biznes - Firma - Polityka. Wszelkie Prawa Zastrzeżone.

Kontakt  |  Reklama  |  Mapa Serwisu  |  Polityka Prywatności  |  O nas


e-Polityka.pl