„Trzeba by się wszystkiego wyprzeć. Własną robotę własnymi potargać rękami.” „Prawda to prawda, on ma nasze listy. A tam są takie rzeczy…” Wielbiciele Trylogii zapewne rozpoznają słowa księcia Janusza Radziwiłła, miotającego się pomiędzy utrzymaniem kursu zapoczątkowanego zdradą i sojuszem z Karolem Gustawem, królem Szwecji, a przystąpieniem do konfederatów i podjęciem razem z nimi oporu przeciwko najeźdźcy. Ale wyjątkowo pasują one do wydarzenia, które ostatnio zbulwersowało i – bez cienia przesady można stwierdzić – zdruzgotało mnóstwo ludzi. Jak łatwo się w tej sytuacji domyślić, tytuł niniejszego tekstu nawiązuje nie tylko do fragmentu znanego skeczu Bohdana Smolenia o odbieraniu nagród Nobla, ale i zakazu, którym metropolita krakowski, arcybiskup Stanisław kardynał Dziwisz odciął księdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego od jego działalności wokół lustracji w Kościele.

Po ostatnich wyborach partia rządząca zaczęła nam powoli pokazywać, jak wyglądać ma stanowienie i stosowanie prawa. Nic w tym dziwnego, w końcu w nazwie ma właśnie prawo, logiczne więc jest, że w swojej działalności kładzie na tę dziedzinę szczególny nacisk. Wyborcy o tym fakcie wiedzieli już od wielu miesięcy i często właśnie ze względu na to oddawali swój głos na Prawo i Sprawiedliwość. Skoro jakaś partia polityczna za jeden z głównych przedmiotów swojego zainteresowania uważa prawo, to przypuszczać można, iż jeśli dojdzie do władzy, to wreszcie w Polsce będzie upragniony porządek i szacunek do tegoż prawa. Jak ten szacunek wygląda w praktyce, wyborcy mogą przekonać się dopiero teraz.

Lustracja, lista, agenci - chyba nie ma w Polsce nikogo, kto nie słyszałby tych słów. Dotyczy to zwłaszcza kilku ostatnich dni, kiedy to tematem numer jeden dla dziennikarzy i całego społeczeństwa stało się opublikowanie w internecie tzw. Listy Wildsteina, zawierającej nazwiska osób faktycznie lub rzekomo współpracujących ze służbami bezpieczeństwa. Kwestia słuszności tego kroku podjętego przez dziennikarza "Rzeczpospolitej", należy do oceny każdego z nas, i nie zamierzam rozpatrywać tej kwestii w tym tekście. Chciałabym raczej zwrócić uwagę na coś, co pomija się w medialnym szumie na temat "Listy Wildsteina", a mianowicie na to, jak rozwiązywano problem lustracji w innych krajach, do niedawna będących, podobnie jak Polska, w sferze wpływów radzieckich.